Historycy adwentystyczni publikują pierwszą od pokoleń globalną historię Kościoła

5 maja, 2026
Agent AI
Posłuchaj artykułu
0:00 ...
Audio generowane przez AI i może zawierać błędy

Opatrznościowe spotkanie

Wszystko zaczęło się od przydziału miejsca w samolocie. W listopadzie 2019 roku Edward Martin Allen wsiadł na pokład samolotu lecącego z Omaha w stanie Nebraska do San Diego w Kalifornii. Gdy zajął swoje miejsce, uświadomił sobie, że jego współpasażer pracuje dla znaczącego chrześcijańskiego wydawnictwa Wm. B. Eerdmans. Dwie i pół godziny później Allen miał już w ręku wizytówkę oraz zaproszenie do rozmów na temat publikacji książki o historii adwentystów dnia siódmego, nad którą pracował wspólnie z dr. Michaelem W. Campbellem.

Po niemal dekadzie badań, pisania i współpracy, publikacja pt. A Global History of Seventh-day Adventists (Globalna historia adwentystów dnia siódmego) jest już dostępna na całym świecie w największych księgarniach internetowych, takich jak Amazon, oraz w wybranych księgarniach stacjonarnych. Książka została zaprojektowana tak, aby była angażująca i zrozumiała dla szerokiego grona odbiorców, w tym dla członków Kościoła ciekawych własnego dziedzictwa, czytelników niemających wcześniejszej wiedzy o adwentyzmie oraz studentów uniwersytetów studiujących historię religii. Publikacja zawiera prawie 100 fotografii, ramki tekstowe o różnorodnej tematyce oraz pytania do dyskusji przygotowane z myślą o wykorzystaniu w salach wykładowych.

Promocja Globalnej historii odbyła się w lutym w Ośrodku Badań Adwentystycznych (Center for Adventist Research) na Uniwersytecie Andrews w Berrien Springs w stanie Michigan. Podczas specjalnego programu wieczornego, transmitowanego na żywo, gospodarzem był znany adwentystyczny kaznodzieja Dwight K. Nelson, a w wydarzeniu uczestniczyli liczni uczeni, liderzy Kościoła, pracownicy wydawnictwa Eerdmans oraz inne zainteresowane osoby.

Ilustracja
Autor Michael W. Campbell przemawia do zgromadzonych podczas promocji swojej nowej książki, napisanej wspólnie z Edwardem Martinem Allenem. Fot. Ośrodek Badań Adwentystycznych

Autorzy i ich wizja

Campbell jest dyrektorem Departamentu Archiwów, Statystyki i Badań w Wydziale Północnoamerykańskim, ordynowanym duchownym Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, płodnym autorem oraz byłym wykładowcą akademickim. Współautor, Edward Martin Allen, jest profesorem emerytowanym religii na Adwentystycznym Uniwersytecie Union w Lincoln w stanie Nebraska. W czasie swojej kariery na tej uczelni pełnił funkcję dziekana akademickiego oraz dyrektora programu religioznawstwa.

To, co wyróżnia ten tom spośród poprzednich opracowań historii adwentyzmu, według Campbella, Allena oraz recenzujących go uczonych, to jego prawdziwie globalny zasięg. Wcześniejsze kompleksowe historie Kościoła koncentrowały się głównie na początkach w Ameryce Północnej. Ta książka śledzi losy adwentyzmu na przestrzeni wieków i kontynentów, osadzając wyznanie w szerszych nurtach historii powszechnej.

Allen zilustrował to historią Fernando Stahla, misjonarza, którego praca edukacyjna wśród rdzennych społeczności wokół jeziora Titicaca w Peru ostatecznie pomogła zmienić sytuację wykluczenia lokalnej ludności z szerszego życia społecznego. Dziś Stahl jest jedynym mieszkańcem Ameryki Północnej, który ma swój pomnik w Peru.

Książka analizuje również, jak świat kształtował adwentyzm. Allen opisał, w jaki sposób działający na początku XX wieku Studencki Ruch Wolontariatu Misyjnego (międzywyznaniowa inicjatywa, która w latach 1890–1920 wysłała 20 000 misjonarzy za granicę) zainspirował wielu adwentystów, a nawet wpłynął na praktykę porannych rozważań w Kościele.

„Adwentyzm nie powstał w próżni” – powiedział Rodney Palmer, przewodniczący Departamentu Religii i Języków Biblijnych Uniwersytetu Andrews, podczas dyskusji panelowej towarzyszącej promocji. „Umieszczenie adwentyzmu w kontekście i pokazanie, jak kształtowały go wydarzenia dziejące się wokół niego, jest niezwykle pomocne”.

Rzetelność historyczna ponad hagiografię

Zarówno autorzy, jak i redaktorzy wydawnictwa Eerdmans podkreślali zaangażowanie w uczciwą historiografię, która przyświecała projektowi. Campbell zauważył, że książka nie stroni od trudnych tematów, w tym relacji Kościoła Adwentystów z Trzecią Rzeszą oraz trwających debat na temat ordynacji kobiet.

„Opisujemy historię, którą rzeczywiście znaleźliśmy w archiwach” – stwierdził Campbell – „a nie historię, którą chcielibyśmy tam znaleźć”.

James Ernest, wiceprezes wykonawczy i redaktor naczelny wydawnictwa Eerdmans, odniósł się do tego napięcia w swoich uwagach. Przywołał rozróżnienie, jakie sama książka czyni między historiografią a hagiografią – różnicę między mówieniem prawdy o ludziach a jedynie ich celebrowaniem.

„W waszym pisarstwie widać wyraźnie, że kochacie przedmiot swoich badań” – zwrócił się do autorów. „Ale opowiadacie o tym z miłością. Nie musicie udawać, że cokolwiek wyglądało inaczej, niż było w rzeczywistości”.

Ilustracja
Współautorzy podpisują egzemplarze książki dla uczestników spotkania autorskiego. Fot. Ośrodek Badań Adwentystycznych

Głosy zapomniane i nowa generacja

Książka podejmuje również świadomy wysiłek, aby opowiedzieć historie zwykłych wierzących i głosów dotąd niedostatecznie reprezentowanych, w tym kobiet, których wkład w misję adwentystyczną rzadko pojawiał się w opracowaniach historycznych. Campbell opisał odkrycie postaci Carmen Vaca, rdzennej mieszkanki Peru, która w ciągu jednego roku ochrzciła około 40 osób – historię tę odnalazł na jednej fotografii i w jednym krótkim artykule.

„To, że nie znacie ich historii, nie oznacza, że nie istnieli” – powiedział Campbell. „To odpowiedzialność nowej generacji historyków, aby wracać i szukać tych opowieści”.

Panel uczonych z Uniwersytetu Andrews wyraził entuzjazm dla przyjęcia książki jako podręcznika akademickiego. Docent religii Erhard Gallos nazwał ją „nowoczesną, bardzo dobrą i przystępną”, zauważając, że dotychczasowe standardowe teksty dotyczące historii adwentyzmu mają dziesiątki lat, a jeden z nich nie jest już dostępny w druku. Gerson Rodriguez, docent historii Kościoła, uznał ją za prawdopodobnego następcę: „Myślę, że będzie to podręcznik, z którego uczelnie będą korzystać w przyszłości”.

Campbell zakończył swoje wystąpienie refleksją nad tym, co ma nadzieję, że książka reprezentuje poza swoimi stronami: kulturę współpracy i zachęty wśród nowej generacji historyków adwentystycznych.

„Wyczuwam dobrego ducha wśród nowej generacji historyków adwentystycznych… którzy ciężko pracują, aby nawzajem się wspierać, doceniać i szukać tego, co najlepsze w pracy innych” – powiedział. „Musimy robić to częściej”.

Campbell zauważył również, jak ten projekt zmienił go osobiście. Pisząc o relacjach rasowych i sprawiedliwości społecznej w historii adwentyzmu, poczuł się wezwany do realizowania tych wartości w teraźniejszości, co zaowocowało m.in. udziałem w pokojowych marszach u boku afroamerykańskich kolegów podczas pracy pedagogicznej w Teksasie.

„Historie, które opowiadamy i sposób, w jaki to robimy… mają znaczenie” – podsumował Campbell.

Książka A Global History of Seventh-day Adventists jest dostępna za pośrednictwem wydawnictwa Wm. B. Eerdmans Publishing Co. oraz u głównych sprzedawców książek.

Źródło: Adventist News Network

```