Rodziny pielęgnujące wiarę

Pismo Święte ukazuje nadrzędne znaczenie rodziny w przekazywaniu wartości duchowych z pokolenia na pokolenie.

Gdy Mojżesz zbliżał się do kresu swojego życia, pragnął przekazać tym, którzy po nim nastąpili, dziedzictwo wiary i ufności Bogu, które stało się jego udziałem. Zainspirowany przez Boga, sędziwy przywódca starał się, niczym biegacz olimpijski, „przekazać pałeczkę” nowemu pokoleniu w poselstwach zapisanych w Księdze Powtórzonego Prawa.

W niepublikowanym rękopisie dotyczącym 6. rozdziału Księgi Powtórzonego Prawa, John Youngberg, emerytowany profesor edukacji religijnej na Uniwersytecie Andrews, napisał: „Księga Powtórzonego Prawa… jest najbardziej wszechstronnym wykładem na temat edukacji religijnej, jaki można znaleźć w Piśmie Świętym. Księga ta definiuje problem wychowawców religijnych, jego kontekst oraz wylicza czynniki, które przyczyniają się do udanego przekazania dziedzictwa religijnego z pokolenia na pokolenie lub wręcz o nim decydują… Problemem Księgi Powtórzonego Prawa jest to, jak umierający »pionier« może zapisać w testamencie swoje dziedzictwo wiary nowemu pokoleniu, które nie było świadkiem cudu Wyjścia ani majestatu Synaju”[1].

To, przed czym stanął Mojżesz, jest podobne do wyzwań, przed którymi stają rodzice, rozważając potrzebę przekazania swoim dzieciom duchowych przekonań i religijnego dziedzictwa. Youngberg kontynuuje: „Wielkie ideały nie trwają tylko dlatego, że są wielkie lub prawdziwe. Trwają one tylko wtedy, gdy zostaną wyryte w sercach młodych. Nasze najcenniejsze ideały religijne są zawsze o jedno pokolenie od wyginięcia!”[2].

Księga Powtórzonego Prawa 6,4-25 zawiera rady od Boga, które pomogą nam dzisiaj w pielęgnowaniu wiary w naszych rodzinach.

Najwyższa cześć dla Boga

„Słuchaj, Izraelu! Pan jest Bogiem naszym, Pan jedynie. Będziesz miłował Pana, Boga swego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej siły swojej” (Pwt 6,4.5).

Zrozumienie przymierza Boga z Jego ludem nie przechodzi automatycznie z jednego pokolenia na drugie.

Fragment Pwt 6,4-9 jest znany w wierze żydowskiej jako Szema, od hebrajskiego słowa oznaczającego „słuchaj” w wersecie 4. Szema jest podstawowym i niezbędnym wyznaniem wiary judaizmu i służy do otwierania każdego żydowskiego nabożeństwa. Jego pierwsze zdanie to pierwszy fragment Pisma, który każde żydowskie dziecko uczy się na pamięć: „Pan jest Bogiem naszym, Pan jedynie”. Pośród religii z wieloma bogami, werset ten ogłasza, że nasz Bóg jest jeden. Deklaruje również, że nasze oddanie Bogu musi być całkowite. To tak, jakby Mojżesz mówił: „Uporządkujcie swoje priorytety. Jedna rzecz jest nadrzędna – wasza pełna miłości relacja z Bogiem. Wszystko inne jest drugorzędne”.

Jezus również powiedział: „Ale szukajcie najpierw Królestwa Bożego i sprawiedliwości jego, a wszystko inne będzie wam dodane” (Mt 6,33). W innym miejscu podkreślił instrukcję z Pwt 6,5, ogłaszając ją pierwszym i największym przykazaniem: „Będziesz miłował Pana, Boga swego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej myśli swojej. To jest największe i pierwsze przykazanie” (Mt 22,37.38).

Przyjmij Słowo Boże do serca

„Niechaj te słowa, które Ja ci dziś nakazuję, będą w twoim sercu” (Pwt 6,6).

Bóg pragnie, aby każdy osobiście doświadczył Jego miłości i przyjął Słowo Boże do swojego serca. „Serce” w pismach hebrajskich oznaczało myśli, emocje, samo centrum bytu człowieka. Chociaż religia Jahwe wpływa na zachowanie i zewnętrzne działania człowieka, dotyczy ona przede wszystkim stanu serca, wewnętrznego ducha wierzącego.

Najwyższy poziom motywacji w życiu, w relacjach i służbie pojawia się wtedy, gdy Słowo Boże zostanie zaakceptowane, docenione i przyjęte do serca[3]. Serce zajmuje nadrzędne miejsce w słowach zarówno Mojżesza, jak i Jezusa (por. Mt 22,37.38). Zewnętrzne działania, takie jak rozmowy, nauczanie i inne zachowania, nie zastępują wewnętrznego doświadczenia. Miłość do Bożych przykazań w sercu jest niezbędna, zanim będzie można ich skutecznie nauczać innych[4].

Pilnie nauczaj Słowa Bożego

„Będziesz je wpajał w twoich synów” (Pwt 6,7).

Przymierze Boga z Jego ludem ma być wieczne (Rdz 9,12; Wj 31,16). Nie było ono przeznaczone tylko dla jednego pokolenia. Zrozumienie przymierza Boga z Jego ludem nie przechodzi automatycznie z jednego pokolenia na drugie. Osoby w każdym kolejnym pokoleniu muszą zostać nauczone znaczenia przymierza i zaproszone do osobistego wejścia w tę relację z Bogiem.

Księga Powtórzonego Prawa kładzie nacisk na nauczanie w rodzinie (Pwt 4,9; 6,20-25; 11,19). Dom ma być centrum zachowywania i przekazywania prawdy. Mojżesz rozumiał, że wielkość narodu zależy od nauczania Słowa Bożego w domu[5].

W kolejnych wersetach wyjaśniono radę, by „wpajać je pilnie”.

Nauczaj nieustannie: „będziesz o nich mówił, siedząc w swoim domu i idąc drogą, kładąc się i wstając” (Pwt 6,7). Pouczanie ze strony rodziców ma być ciągłym stylem życia, gdzie spontaniczne instrukcje mieszają się z regularnym czasem nauki. „Siedzenie”, „chodzenie”, „kładzenie się” i „wstawanie” opisują typowe, codzienne czynności życiowe. „Współczesny człowiek może wyposażyć swój codzienny rytm życia w zwyczaje modlitewne – modlitwę przed posiłkami, regularne czytanie Biblii, nabożeństwo rodzinne, modlitwę osobistą”[6].

Nauczaj praktycznie: „Przywiążesz je jako znak do swojej ręki i będą jako przepaska między twoimi oczyma. Wypiszesz je na odrzwiach twojego domu i na twoich bramach” (Pwt 6,8.9). Pouczanie miało stać się realne i praktyczne w pracy, nauce, rekreacji, w życiu rodzinnym i we wszystkich aspektach egzystencji[7]. Werset ten stracił swoje pierwotne znaczenie, gdy rabini zinterpretowali go dosłownie, przymocowując małe fragmenty zapisanych ksiąg Mojżeszowych do ramion i czoła oraz do odrzwi swoich domów[8]. Rada ta jest jednak sformułowana w języku figuratywnym, aby wyrazić ważne zasady. Prawdy Słowa Bożego mają rządzić naszymi działaniami, symbolizowanymi przez ręce, oraz naszym myśleniem, symbolizowanym przez czoło. Umieszczenie Słowa Bożego na odrzwiach naszych domów wskazuje, że Boża prawda ma być naszym znakiem rozpoznawczym, tak jak krew na odrzwiach domów Izraelitów w Egipcie stanowiła znak, dzięki któremu rodzina wewnątrz została ocalona (por. Wj 12,7.13).

Nauczaj mądrze: „Gdy twój syn zapyta cię w przyszłości… wtedy odpowiesz…” (Pwt 6,20 i nast.). Tutaj Bóg przedstawia dwa potężne czynniki skutecznego nauczania wartości. Mądry rodzic dostrzega wartość zarówno pytań dzieci, jak i osobistej historii. Naturą dzieci jest ciekawość. Zachęcajmy do tego ducha zadawania pytań i pomagajmy im w ten sposób ugruntować ich własną wiarę. Ich pytania mogą być trudne, ale nie bójmy się próbować na nie odpowiadać. Strach przed pytaniami i zniechęcanie do ich zadawania może zdusić wiarę dziecka. Musimy odpowiadać na pytania w miarę ich pojawiania się, udzielając adekwatnych odpowiedzi, dostosowanych do poziomu rozwoju dziecka. Za każdym razem, gdy odpowiadamy zgodnie z prawdą, szczerze i otwarcie, pomagamy budować zaufanie i przygotowujemy drogę, by młodzi ludzie czuli się zachęceni do zadawania istotnych pytań[9].

W odpowiedzi na pytania dzieci, Bóg instruuje rodziców, aby dzielili się swoją osobistą historią o tym, jak działał On w ich życiu. Opowieści uczą i inspirują do naśladowania, a także bawią. Otwartość wobec dzieci w kwestii własnej duchowej pielgrzymki ma potężny wpływ na umysły i serca młodych[10].

Wiernie żyj Słowem Bożym

„Strzeż się, abyś nie zapomniał… Nie będziecie chodzili za innymi bogami… Będziesz czynił to, co prawe i dobre w oczach Pana” (Pwt 6,12-18).

Słowo Boże ma świadomość, że osoby znajdujące się w potrzebie wymagają niewielkiej zachęty, by zwrócić się do Boga i Mu służyć. Potrzebni są jednak ludzie, którzy pośród obfitości i dostatku pozostaną Mu wierni, nie dadzą się rozproszyć innym bogom ani nie pójdą za bóstwami ludów, które ich otaczają.

Wierne życie chrześcijańskie rodzica nie oznacza życia bez skazy. Bóg nie wymaga od nas bycia rodzicami doskonałymi, ale byśmy w naszym złamaniu i niedoskonałości kierowali nasze dzieci do doskonałego Zbawiciela, którego odnaleźliśmy, i prowadzili ich stopy na ścieżkę, by same Go odnalazły.

Naszym wielkim celem jest przygotowanie drogi naszym dzieciom do zawarcia przymierza z ich Bogiem, tak jak my zawarliśmy przymierze z naszym. Nie możemy nikogo przymuszać ani zmuszać, ale możemy z miłością i cierpliwością ich pouczać. Możemy żyć wiernie przed nimi i możemy zapraszać ich tak, jak Mojżesz, który powiedział: „Wybierz więc życie, abyś żył ty i twoje potomstwo” (Pwt 30,19). Obyśmy my sami i nasze dzieci po nas odpowiedzieli tak, jak Jozue: „Ja i dom mój służyć będziemy Panu” (Joz 24,15).

[1] John Youngberg, „Deuteronomy 6: Clearest Biblical Charter for Religious Education” (niepublikowany rękopis, 1991).
[2] Tamże.
[3] Herbert C. Kelman, „Compliance, Identification, and Internalization: Three Processes of Attitude Change”, Journal of Conflict Resolution 2, nr 1 (marzec 1958).
[4] John C. Maxwell, The Communicator’s Commentary Series, Old Testament: Deuteronomy (Waco, Tex.: Word, Inc., 1987), t. 5.
[5] Ellen G. White, Chrześcijański dom (Warszawa: Wydawnictwo „Znaki Czasu”, 1952), s. 238.
[6] George Arthur Buttrick, red., The Interpreter’s Bible (New York: Abingdon Press, 1953), t. 11.
[7] Bruce Narramore, Parenting With Love and Limits (Grand Rapids, Mich.: Zondervan Publishing House, 1987).
[8] Maxwell, tamże.
[9] Youngberg, tamże.
[10] Arthur W. Spalding i Eric B. Hare, Christian Storytelling (Mountain View, Calif.: Pacific Press Pub. Assn., 1966).

Cytaty biblijne pochodzą z Biblii Warszawskiej.

Karen i Ron Flowers

Źródło: Adventist Review